Microglia vernietigen neuronen bij ALS
Bij ALS sterven motorische zenuwcellen af. Nieuw onderzoek in muizen suggereert dat niet alleen de ziekte zelf dit veroorzaakt, maar dat bepaalde hersencellen actief bijdragen aan het afbreken van nog levende neuronen.
ALS (amyotrofische laterale sclerose) is een ernstige aandoening waarbij motorische zenuwcellen geleidelijk verloren gaan, wat leidt tot spierzwakte en uiteindelijk verlies van bewegingsvermogen. De exacte oorzaken zijn nog niet volledig in kaart gebracht.
Onderzoekers richtten zich op microglia, de immuuncellen van het brein en ruggenmerg. In gezond weefsel ruimen microglia dode cellen en celresten op. De studie, gepubliceerd in Nature Communications, toont in een muismodel aan dat microglia in ALS-weefsel actief levende motorische neuronen lijken op te eten. Het mechanisme draait om twee eiwitten op het celoppervlak: Axl en Mertk (ook bekend als MERKT). Deze eiwitten herkennen een signaal op de neuronen dat normaal alleen op stervende cellen staat: fosfatidylserine, een soort ‘eet mij’-vlag.
Wat het uitschakelen van Axl en Mertk deed
Wanneer de genen voor Axl en Mertk werden uitgeschakeld in het muismodel voor ALS, leefden de dieren langer. Motorische neuronen bleven beter behouden en de verbindingen tussen zenuwcellen en spieren (neuromusculaire synapsen) bleven langer intact. Ook vulden de lysosomen van microglia, de interne ‘vuilnisbakken’ van de cel, zich veel minder met resten van zenuwcellen.
Dit suggereert dat microglia in ALS-weefsel de neuronale afbraak actief versnellen, niet alleen passief reageren op celdood die al aan de gang is.
Voorzichtigheid geboden
Muismodellen voor ALS zijn nuttig maar hebben beperkingen. Ze worden gebouwd op specifieke genetische mutaties die de ziekte bij muizen nabootsen, maar het is niet zeker dat hetzelfde mechanisme bij mensen op dezelfde manier werkt. De onderzoekers erkennen dit nadrukkelijk.
Toch is het potentieel van dit inzicht groot: als Axl en Mertk de schakel zijn waarmee microglia levende neuronen vernietigen, zijn deze eiwitten in principe aanpasbare doelwitten voor toekomstige therapieën. Dat maakt dit onderzoek relevant voor het brede veld van neurodegeneratieve aandoeningen, ook buiten ALS.
Zoektermen: microglia neuronale fagocytose ALS, TAM-receptor neurodegeneratie, fosfatidylserine ‘eat-me’ signaal