Verouderingsklok meet je leeftijd via afweercellen
Verouderingsklokken meten hoe oud je biologisch bent. De meeste kijken naar chemische markeringen op je DNA.
Wetenschappers ontwikkelden sc-ChromAging, een verouderingsklok die werkt op basis van chromatine-toegankelijkheid in afzonderlijke immuunceltypen. Chromatine is de structuur waarmee DNA in de celkern is opgeslagen. Sommige delen zijn strak opgerold en daardoor inactief; andere zijn open en kunnen worden afgelezen. Die openheid verschuift met de leeftijd.
Bestaande klokken kijken doorgaans naar één celtype of naar een mix van cellen uit bloed. De onderzoekers gingen verder: ze analyseerden meerdere afzonderlijke immuunceltypen tegelijkertijd en bepaalden voor elk type een eigen verouderingsprofiel. Zo kunnen ze zien of bepaalde celtypen sneller verouderen dan andere bij dezelfde persoon.
Wat de klok anders maakt
Een veelgehoorde kritiek op verouderingsklokken is dat ze moeilijk te interpreteren zijn voor individuele patiënten. Op populatieniveau werken ze goed, maar voor één persoon zegt de uitkomst minder. De celtype-specifieke aanpak van sc-ChromAging biedt mogelijk meer differentiatie: als de T-cellen van iemand biologisch ouder zijn dan de B-cellen, geeft dat andere informatie dan een gemiddelde score.
De onderzoekers benadrukken ook dat immuuncellen blootstaan aan kortdurende invloeden zoals infecties of stress. Die kunnen de chromatinestructuur tijdelijk veranderen. De nieuwe klok is deels ontworpen om dit te onderscheiden van structurele, verouderingsgerelateerde veranderingen. Of dat onderscheid in de praktijk betrouwbaar werkt, moet verder onderzoek uitwijzen.
Epigenetisch of iets nieuws?
De meeste bekende verouderingsklokken zijn gebaseerd op DNA-methylering, een chemische modificatie die bepaalt of genen actief zijn. Chromatine-toegankelijkheid is een ander niveau van dezelfde regulatie: niet de chemische markering zelf, maar de fysieke opbouw van de cel. Of deze aanpak uiteindelijk betere of aanvullende informatie geeft dan bestaande methyleringsklokken, is nog niet duidelijk.
Voor een longevity-perspectief is de ontwikkeling van meer gedetailleerde klokken interessant. Ze kunnen helpen om te meten of een interventie specifieke celtypen jonger maakt, ook als de gemiddelde score nauwelijks beweegt. De studie is gepubliceerd als open access.