Nieuw medicijn ruimt voor het eerst ‘zombie-cellen’ op bij mensen — via de huid
Verouderde cellen die weigeren te sterven stapelen zich op in ons lichaam en veroorzaken schade. Een nieuw medicijn kan ze voor het eerst gericht opruimen bij mensen.
Rubedo Life Sciences heeft de resultaten gepubliceerd van een fase 1-studie met RLS-1496, een nieuw type senolyticum — een stof die zogenoemde senaante cellen, ook wel ‘zombiecellen’ genoemd, selectief doodt. Senaante cellen zijn cellen die niet meer delen maar ook niet sterven. Ze hopen zich op naarmate we ouder worden en scheiden stoffen uit die omliggende gezonde cellen beschadigen, ontstekingen aanwakkeren en weefselherstel belemmeren. Ze worden inmiddels in verband gebracht met tientallen ouderdomsziekten, van gewrichtsslijtage tot longfibrose.
RLS-1496 richt zich specifiek op het eiwit GPX4, dat senaante cellen helpt te overleven. Door dat eiwit te blokkeren, verliest de cel zijn overlevingsmechanisme en sterft. De fase 1-trial koos bewust voor een voorzichtige aanpak: het medicijn werd niet systemisch toegediend — via de bloedbaan — maar plaatselijk aangebracht op de huid, bij patiënten met een huidaandoening waarbij senaante cellen een bewezen rol spelen. Dat beperkt het risico op bijwerkingen elders in het lichaam.
Waarom deze resultaten er al toe doen, ook al zijn ze vroeg
Fase 1-studies zijn primair bedoeld om veiligheid te testen, niet effectiviteit. Toch zijn de eerste menselijke data om meerdere redenen betekenisvol. Tot nu toe waren de meeste data over senolytica afkomstig uit diermodellen — muizen, soms apen. De vraag was altijd of de mechanismen ook in mensen werken zoals verwacht. Dat RLS-1496 überhaupt door een fase 1-studie is gekomen zonder ernstige bijwerkingen is al informatief. Bovendien is GPX4 een ander doelwit dan de eerstegeneneratie senolytica zoals dasatinib en quercetine, die al langer onderzocht worden. Een nieuw werkingsmechanisme dat veilig lijkt, breidt het therapeutische arsenaal potentieel uit.
De biotechsector rondom senolytica heeft de afgelopen drie jaar te kampen gehad met tegenvallende investeringen. Meerdere bedrijven hebben hun programma’s vertraagd of gestopt. Rubedo kiest met de topicale toedieningsvorm voor een pad waarbij het makkelijker is goedkeuring te krijgen voor een specifieke huidaandoening dan voor ‘veroudering in het algemeen’ — een tactiek die vergelijkbaar is met wat Life Biosciences doet met het oog. Of die strategie ook werkt voor de bredere toepassingen die het bedrijf voor ogen heeft, moet de komende jaren blijken.
Het grotere beeld: longevity als medisch veld in wording
Senolytica zijn één van de best-onderbouwde benaderingen binnen de longevitygeneeskunde. De theorie is helder, de diermodellen zijn overtuigend, en er lopen inmiddels tientallen klinische studies wereldwijd. Maar het vertalen van muizenresultaten naar mensen is notoir lastig in de geneeskunde, en senolytica vormen daarop geen uitzondering. Eerdere klinische resultaten — onder meer bij longfibrose en knieartrose — waren hoopgevend maar niet doorslaggevend. RLS-1496 is nu de nieuwste kandidaat in een veld dat wacht op zijn eerste onbetwistbare klinische doorbraak.