Kanker verspreidt zich via een dynamisch tumornetwerk
Hoe verspreidt kanker zich door het lichaam? Nieuw onderzoek brengt voor het eerst in beeld hoe tumoren hun omgeving veranderen terwijl ze uitzaaien. De bevindingen gooien bestaande aannames overhoop.
Wanneer kankercellen uitzaaien naar andere organen (metastasering), overleven ze niet zomaar ergens anders. Ze richten een heel nieuw ecosysteem in. Ze sturen signalen, rekruteren normale cellen en herschikken de omgeving naar hun eigen behoeften. Maar hoe dat ecosysteem zich in de tijd ontwikkelt, was grotendeels onbekend.
Meerdere technieken tegelijk
De studie, gepubliceerd in Science, combineerde meerdere meetmethoden tegelijk (ruimtelijke multi-omics). Daarmee konden de onderzoekers zowel de genactiviteit als de eiwitsamenstelling en de ligging van cellen in de tumor vastleggen. En dat niet alleen op één tijdstip, maar op meerdere momenten tijdens het uitzaaien.
Wat ze zagen: het tumor-ecosysteem is voortdurend in beweging. Vroege uitzaaiingscellen gedragen zich anders dan cellen die al lang in het nieuwe orgaan zitten. De omringende normale cellen veranderen mee. Het afweersysteem reageert, maar wordt geleidelijk teruggedrongen. Die dynamiek maakt het voor het immuunsysteem moeilijk om de tumor bij te houden.
Aanknopingspunten voor betere behandeling
Voor de behandeling van kanker zijn deze inzichten waardevol. Veel therapieën richten zich op kankercellen zelf. Maar als het ecosysteem eromheen mee evolueert, kan het zijn dat therapieën die vroeg effectief zijn, later falen. Kennis van die tijdslijn biedt mogelijkheden om te interveniëren op het moment dat het ecosysteem nog kwetsbaar is.
De verbinding met veroudering is ook aanwezig. Ouder wordend weefsel heeft al vóór enige kankercel te zien is een ander immuunlandschap dan jong weefsel. Chronische laaggradige ontsteking (inflammaging) maakt weefsels vatbaarder voor kolonisatie door kankercellen. Dit onderzoek geeft een preciezere blik op hoe dat precies werkt op cel- en molecuulniveau.
De onderzoekers maken duidelijk dat dit nog fundamenteel onderzoek is. De vertaling naar nieuwe behandelingen kost tijd. Maar het gedetailleerde beeld van tumorvorming tijdens uitzaaiing dat ze hebben geschetst, wordt een waardevolle basis voor toekomstig therapeutisch onderzoek.
Zoektermen om verder te lezen: ruimtelijke multi-omics tumormetastase, tumor micro-omgeving ecosysteem, inflammaging kankerkolonisatie