Hart van ratten overleeft zuurstoftekort beter na kunstmatige winterslaap
Sommige dieren overleven koude en zuurstoftekort door een winterslaap in te gaan. Ratten doen dat van nature niet, maar onderzoekers brachten hen toch in een vergelijkbare toestand, met opvallende gevolgen voor het hart.
Wanneer het hart tijdelijk geen bloed krijgt en dat vervolgens herstelt, zoals bij een hartaanval, kan dat schade aan het hartweefsel veroorzaken. Dit heet ischemie-reperfusieschade. Dieren die van nature een winterslaap houden, lijken hier beter bestand tegen te zijn. Onderzoekers vroegen zich af: wat als je dit kunstmatig kunt induceren bij een dier dat normaal nooit in winterslaap gaat? Ze publiceerden hun bevindingen in het tijdschrift eLife.
Hoe ze de winterslaap opwekten bij ratten
Via een virusvector, een biologisch transportmiddel dat genen in cellen kan brengen, activeerden de onderzoekers chemogenetisch een hersengebied genaamd het mediale preoptische gebied van de hypothalamus. Dat is een regio die lichaamstemperatuur en stofwisseling regelt. Dit veroorzaakte bij ratten een toestand die lijkt op een winterslaap: lagere lichaamstemperatuur, vertraagde hartslag en verminderd zuurstofgebruik.
Vervolgens werd het hart uit de ratten gehaald en blootgesteld aan een periode van zuurstoftekort gevolgd door herstel van de bloedtoevoer, buiten het lichaam. Harten van ratten die eerder in kunstmatige winterslaap waren gebracht, hadden ongeveer 40% minder beschadigd weefsel dan harten van de controleratten. Opmerkelijk genoeg trad dit beschermende effect ook op wanneer de harten op normale lichaamstemperatuur werden getest, niet alleen bij lage temperatuur. Dit suggereert dat de bescherming niet uitsluitend door afkoeling wordt verklaard.
Moleculaire aanwijzingen
Analyse van eiwitactiviteit in het hartweefsel wees op gelijktijdige activering van celoverlevingsroutes en remming van celdoodroutes. De onderzoekers beschouwen dit als een aanwijzing voor de mogelijke werking, maar benadrukken dat vervolgonderzoek nodig is. De resultaten zijn behaald bij ratten in een experimenteel model; toepassingen bij mensen zijn nog niet aan de orde.
Zoektermen om verder te zoeken: ischemie-reperfusieschade hartbescherming, chemogenetische hypothalamus activatie, hypometabole toestand fysiologie