Gen herstelt veroudering van cellen die myeline maken bij muizen
Naarmate we ouder worden, herstelt het brein beschadigd myeline minder goed. Myeline is de beschermende laag rondom zenuwvezels, vergelijkbaar met de isolatie om een electriciteitskabel. Onderzoekers hebben nu een gen gevonden dat dat herstel bij oude muizen aanzienlijk verbetert.
Myeline wordt gemaakt door gespecialiseerde hersencellen, de oligodendrocyten. Die groeien uit voorlopercellen (oligodendrocyt-voorlopercellen, OPC’s). Bij jonge dieren kunnen die voorlopercellen zich vlot omvormen tot volwaardige myeline-producerende cellen. Bij oudere dieren gaat dat veel minder goed, wat het herstel na schade belemmert en ook de vorming van nieuwe myeline-verbindingen bij het leren remt.
Computerprogramma spoort schakelgen op
Een team van onderzoekers ontwikkelde een computerprogramma (gSWITCH) dat genactiviteitpatronen bijhoudt tijdens de ontwikkeling van cellen. Het programma vergeleek jonge en oude OPC’s en zocht naar genen waarvan de activiteit met de leeftijd verandert. Dat leverde meerdere kandidaten op. Het gen Bcl11a kwam er als meest veelbelovende regelaar uit.
De studie, gepubliceerd in eLife, liet zien dat het remmen van Bcl11a de uitrijping van OPC’s verminderde. Verhoogde activiteit van het gen in oude muizencellen deed het tegenovergestelde: die cellen rijpten veel beter uit tot oligodendrocyten. In muizen waarbij myeline kunstmatig beschadigd was in het ruggenmerg, zorgde verhoogde Bcl11a-activiteit voor meer uitgerijpte cellen in het beschadigde gebied.
Evolutionair sterk bewaard gen
De onderzoekers stelden ook vast dat Bcl11a door de evolutie heen nauwelijks is veranderd bij gewervelde dieren. Het gen lijkt onder sterke evolutionaire druk te staan om zijn structuur te behouden. Dat wijst op een fundamentele biologische functie.
De bevindingen zijn vooralsnog gedaan bij muizen. Of dezelfde aanpak werkt bij mensen, en of het veilig is om Bcl11a in het brein te verhogen, moet nog onderzocht worden. De onderzoekers zien de resultaten als een startpunt voor verder onderzoek naar hersteltherapieën bij aandoeningen waarbij myelinebeschadiging een rol speelt.
Zoektermen om zelf verder te zoeken: oligodendrocyt-voorlopercellen veroudering differentiatie, remyelinisatie herstel transcriptiefactoren, leeftijdsgebonden myelinedegeneratie behandeling