Eierstokken verouderen via ontstekingssignaal in eicellen
Eierstokken verouderen sneller dan de meeste organen, maar waarom is lang onduidelijk gebleven. Nieuw onderzoek wijst op een onverwachte oorzaak: mitochondriaal DNA dat uit eicellen lekt en een ontstekingsreactie op gang brengt.
Mitochondria hebben hun eigen DNA, los van het DNA in de celkern. Normaal blijft dat keurig binnen de mitochondriën. Maar bij verouderende eicellen (oöcyten) lekt dat mitochondriaal DNA de cel in. Daar activeert het een ontstekingssysteem dat de cel normaal gebruikt om vreemde indringers, zoals virussen, te detecteren. Dat systeem heet cGAS-STING. De studie verscheen in Nature Aging.
Eicellen steken buurcellen aan
Het wordt nog ingewikkelder: de geactiveerde eicellen sturen een signaalmolecuul door naar omringende steuncellen (granulosacellen). Zo verspreidt de ontsteking zich van de eicel naar het omliggende weefsel. Het gevolg is versnelde eierstokveroudering, met minder en slechtere eicellen als resultaat.
De onderzoekers lieten ook zien dat het remmen van cGAS-STING dit proces vertraagde. In muismodellen herstelde de eierstokfunctie gedeeltelijk na remming van dit signaalpad. Dat is een vroeg experimenteel resultaat, en het is nog niet duidelijk of dit bij mensen even effectief en veilig zou zijn.
Een nieuwe kijk op vruchtbaarheid en veroudering
De eierstokken zijn een van de eerste organen die verouderen: al vanaf de dertig neemt de kwaliteit van eicellen af. Tot nu toe was chronische, laaggradige ontsteking (ook wel inflammaging genoemd) al bekend als verouderingsmechanisme in veel organen. Dit onderzoek laat zien dat hetzelfde mechanisme ook de eierstokken treft, en onthult een specifieke bron van die ontsteking.
Voor vrouwen die vruchtbaarheid en eierstokgezondheid willen begrijpen, is dit een relevante bevinding. Het vergroot ook ons inzicht in hoe veroudering en ontsteking met elkaar verbonden zijn op cel- en weefselniveau. Of het remmen van cGAS-STING ooit een veilige klinische strategie wordt, is een open vraag.
Zoektermen om verder te zoeken: cGAS-STING eierstokveroudering ontsteking | mitochondriaal DNA lekken oöcyten | inflammaging reproductieve veroudering