Eierstok veroudert via ontstekingssignaal in eicellen
Waarom neemt de vruchtbaarheid van vrouwen af naarmate ze ouder worden? Een nieuwe studie wijst op een specifiek ontstekingsproces diep in de eierstok. En het begint bij de eicel zelf.
Mitochondria (de energiefabrieken in cellen) lekken met de leeftijd steeds vaker stukjes van hun eigen DNA naar de rest van de cel. Dat DNA is voor de cel onbekend materiaal: het lijkt op viraal DNA en activeert een alarmroute die normaal gebruikt wordt om infecties te bestrijden. Die route heet cGAS-STING. In verouderde eicellen blijkt dit systeem actief te zijn, aldus de studie gepubliceerd in Nature Aging.
De onderzoekers toonden aan dat het signaal dat cGAS-STING produceert, via speciale verbindingskanalen (gap junctions genaamd CX37) wordt doorgegeven aan de omringende granulosacellen. Dat zijn de cellen die de eicel ondersteunen en voeden. Eenmaal geactiveerd starten ook die cellen een ontstekingsprogramma. Het gevolg is een versnelde achteruitgang van de eierstok als geheel.
Een cascade die begint bij mitochondriaal DNA
Het mechanisme werkt als een kettingreactie. Lekkend mitochondriaal DNA in de eicel triggert een ontstekingssignaal dat via celverbindingen de omgeving infecteert met hetzelfde alarmsignaal. Zo spreidt lokale celstress zich uit naar het omringende weefsel. De onderzoekers noemen dit een steriel ontstekingsprogramma: er is geen infectie, maar het afweersysteem reageert alsof dat wel zo is.
Dit is voor een longevity-bril interessant omdat hetzelfde cGAS-STING-mechanisme ook in andere weefsels actief is bij veroudering, van hersencellen tot immuuncellen. Het suggereert dat lekkend mitochondriaal DNA een breder verouderingsmechanisme is, niet iets dat specifiek is voor de voortplanting.
Wat nog niet bekend is
De studie beschrijft een mechanisme, geen therapie. Of het blokkeren van cGAS-STING in eicellen de veroudering van de eierstok kan vertragen, is nog niet onderzocht bij mensen. Diermodellen geven aanwijzingen, maar klinische toepassingen zijn speculatief. Ook is niet duidelijk in welke mate dit mechanisme bijdraagt ten opzichte van andere factoren bij eierstokveroudering.
Wil je zelf verder onderzoeken? Zoek op: mitochondriaal DNA lekkage celontsteking, cGAS-STING veroudering voortplanting, granulosacel ontsteking eierstok