Dierenhandel verspreidt ziekten van dier naar mens
De handel in wilde dieren is al veertig jaar een van de belangrijkste routes waarlangs nieuwe ziekten van dieren op mensen overspringen.
Zoönotische ziekten — infecties die van dieren op mensen overgaan — zijn verantwoordelijk voor meer dan zestig procent van alle opkomende infectieziekten bij mensen. Ebola, SARS, MERS, en waarschijnlijk ook Covid-19 hebben een dierlijke oorsprong. Maar de precieze routes waarlangs die overdracht plaatsvindt, zijn zelden systematisch gedocumenteerd. Onderzoekers publiceerden nu in Science een analyse van veertig jaar data over pathogeen-overdracht via de internationale dierenhandel.
De resultaten zijn duidelijk: landen die meer wilde dieren importeren — levend of als product — vertonen een hogere incidentie van nieuwe zoönotische infecties. Het verband houdt stand na correctie voor bevolkingsdichtheid, ontbossing, en de aanwezigheid van dieren in de buurt van mensen via andere routes. Bijzonder verontrustend is het patroon in de Amazone, dat in een apart artikel in hetzelfde Science-nummer wordt uitgewerkt: infrastructuurontwikkeling in het Amazonewoud versnelt het contact tussen wilde dieren en mensen, en verhoogt daarmee het risico op nieuwe spillovers — het moment waarop een pathogeen voor het eerst een nieuwe gastheersoort infecteert.
Waarom dit relevant is voor veroudering en levensduur
Op het eerste gezicht lijkt dit onderwerp ver verwijderd van longevity-wetenschap. Maar de verbinding is directer dan hij lijkt. Ten eerste zijn ouderen disproportioneel kwetsbaar voor nieuwe infectieziekten — een verouderd immuunsysteem biedt minder bescherming tegen pathogenen waartegen nog geen vaccin of immunologisch geheugen bestaat. Ten tweede is infectie-geïnduceerde chronische ontsteking een van de mechanismen die biologische veroudering versnellen. Elke nieuwe zoönotische uitbraak stelt een grote groep ouderen bloot aan precies die combinatie van acute infectiedruk en chronische ontstekingslast.
De onderzoekers benadrukken dat bestaande internationale regelgeving — CITES, het Verdrag inzake de internationale handel in bedreigde wilde dier- en plantensoorten — onvoldoende is uitgerust om pathogeen-overdracht te monitoren of te voorkomen. De regelgeving focust op biodiversiteitsbescherming, niet op bioveiligheid. Het zijn twee overlappende maar afzonderlijk gereguleerde domeinen, met een coördinatiekloof die bij elke nieuwe uitbraak pijnlijk zichtbaar wordt.
De politieke obstakels zijn minstens zo groot als de wetenschappelijke
De economische belangen in de internationale dierenhandel zijn aanzienlijk. Van exotische huisdieren tot traditionele medicijnen en voedsel — de markt is wereldwijd en deels ondergronds. Strengere regulering stuit op weerstand van landen die economisch afhankelijk zijn van de handel, op culturele bezwaren, en op handhavingsproblemen in landen met beperkte staatscapaciteit.
Wat de studie toevoegt aan het debat, is empirisch gewicht. De kwantitatieve link tussen dierenhandel en pathogeen-overdracht was eerder aannemelijk maar moeilijk te bewijzen over lange tijdsperioden en grote geografische schaal. Nu die link harder is gemaakt, is de vraag of beleidsmakers er iets mee doen. De geschiedenis van pandemiepreparedness suggereert dat de antwoorden op die vraag pas komen nadat de volgende uitbraak zich heeft aangediend.