Cellen worden verouderd op meer manieren dan gedacht

Een uitgebreide reviewstudie inventariseerde alle bekende aanleidingen voor cellulaire senescentie, het proces waarbij een cel permanent stopt met delen. De studie beschrijft niet alleen klassieke triggers als DNA-schade en telomeerverkorting, maar ook minder bekende routes zoals fusie van twee cellen, signalen van al bestaande verouderde cellen die buurcellen aansteken, en ontwikkelingsprocessen.

Waarom dit er toe doet

Verouderde cellen scheiden een mix van ontstekingsbevorderende stoffen uit, het zogenoemde SASP (senescentie-geassocieerde secretoire fenotype). Die mix beschadigt omliggend weefsel en versnelt verouderingsprocessen elders in het lichaam. Maar welke SASP-samenstelling een cel uitscheidt, blijkt sterk af te hangen van hoe die cel verouderd is geraakt. Een cel die verouderd is door DNA-schade secreteert andere stoffen dan een cel die verouderd is door oncogenactivatie (het onbedoeld aanzetten van groei-bevorderende genen).

Dat heeft directe gevolgen voor therapeutisch onderzoek. Middelen die verouderde cellen opruimen of hun secretie remmen, worden ontwikkeld voor heel uiteenlopende ziekten: van artritis tot Alzheimer, van hartziekten tot kanker. Als de verouderde cellen in elk van die ziekten een ander profiel hebben, zijn algemene middelen mogelijk minder effectief dan gemiddeld aangenomen.

Geen universeel moleculair stempel

Dat verouderde cellen geen uniform moleculair profiel hebben, is al langer bekend, maar deze review maakt de omvang van die variatie inzichtelijk. Er bestaat geen enkele marker die alle verouderde cellen in alle weefsels betrouwbaar identificeert. Onderzoekers moeten meerdere markers combineren, afgestemd op het weefseltype en de trigger die de senescentie veroorzaakte.

Voor wie de verouderingswetenschap volgt, biedt dit een genuanceerder kader: senescentie is minder een schakelaar dan een spectrum.

Lees het originele artikel