Celcyclus-eiwit drijft ontsteking in verouderde cellen
Verouderde cellen maken het lichaam chronisch ontstoken. Nu blijkt dat een eiwit uit de celcyclus, dat eigenlijk celgroei regelt, ook die ontsteking aanstuurt. En een bestaand medicijn kan dat blokkeren.
Verouderde cellen (ook wel senaescente cellen) zijn cellen die gestopt zijn met delen maar niet doodgaan. Ze scheiden stoffen uit die omringende cellen beschadigen en ontsteking aanwakkeren. Dit patroon van uitscheiding heet het SASP (senescence-associated secretory phenotype). Het wordt gezien als een van de drijvende krachten achter verouderingsziekten.
De onderzoekers, die publiceerden in Nature Aging, ontdekten dat de eiwitten cycline D1 en CDK6 een centrale rol spelen in het SASP. Beide eiwitten zijn bekend als regulatoren van de celcyclus, maar hebben hier een andere functie. Ze activeren het cGAS-STING-signaalpad, dat DNA-schade in de cel detecteert en een immuunrespons op gang brengt. Bij verouderde cellen leidt dat tot aanhoudende, laaggradige ontsteking.
Bestaand kankermedicijn blokkeert het proces
De onderzoekers testten vervolgens palbociclib, een medicijn dat al goedgekeurd is voor de behandeling van borstkanker en dat cycline D1 en CDK6 remt. In oude muizen leidde behandeling met palbociclib tot een meetbare vermindering van de ontstekingsgenen in verouderde cellen. Opvallend genoeg verbeterde ook het motorisch functioneren en nam de algehele kwetsbaarheid (frailty) af.
Het gaat om dierstudies, en het is vooralsnog onduidelijk of palbociclib bij mensen hetzelfde effect zou hebben buiten een kankerbehandeling. Maar de bevinding opent wel een interessante richting. Bestaande medicijnen inzetten voor nieuwe toepassingen, zoals het remmen van veroudering, is een aanpak die wetenschappers steeds serieuzer nemen.
Wat dit betekent voor het onderzoek naar veroudering
De studie verduidelijkt een mechanisme dat tot nu toe niet goed begrepen werd. Cycline D1 en CDK6 zijn niet alleen betrokken bij kanker, maar ook bij hoe het lichaam de schade van verouderde cellen in stand houdt. Voor een longevity-perspectief is dit relevant: als dat signaalpad te onderdrukken is met veilige doses van een bestaand middel, kan dit een nieuwe route zijn om de effecten van cellulaire veroudering te beperken. Klinische studies bij mensen zijn nodig om dat te bevestigen.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- senescence-associated secretory phenotype
- cycline-afhankelijke kinase remming
- cGAS-STING ontsteking