Bloedwaarden die sterfte het beste voorspellen
Welke meting van je lichaam vertelt het beste hoe lang je nog leeft? Onderzoekers zetten tientallen bekende biomarkers naast elkaar en kwamen tot een verrassend antwoord: de beste voorspeller is niet wat de meesten verwachten.
Biologische leeftijd en kalenderleeftijd zijn niet hetzelfde. Iemand van zestig kan op celniveau veertig zijn, of tachtig. Maar welk meetinstrument legt dat verschil het nauwkeurigst vast? Die vraag stond centraal in een studie die gebruikmaakte van de LBC1936-cohort: een groep van 861 mensen geboren in 1936, die elke drie jaar gemeten werden tussen hun zeventigste en negentigste levensjaar.
De onderzoekers vergeleken epigenetische klokken, orgaan-specifieke eiwitprofielen, functionele maten zoals loopsnelheid en knijpkracht, hersenvolume, longfunctie en telomeerlengte. Telomeren zijn de beschermende uiteinden van chromosomen; hun slijtage werd lang gezien als dé indicator van veroudering. In deze studie toonde telomeerslijtage bij witte bloedcellen echter geen significante relatie met sterfte.
GrimAge2 scoort het hoogst
De epigenetische klok GrimAge2 bleek het sterkst verbonden met sterfte door alle oorzaken. Deze klok combineert meerdere bloedeiwitten en DNA-methyleringspatronen tot één maat voor biologisch veroudering. Orgaanspecifieke ‘leeftijdsklokken’, met name voor lever, immuunsysteem, hart, alvleesklier en hersenen, hingen ook sterk samen met sterfte.
Tegelijk bleken sommige functionele maten minstens zo voorspellend als moleculaire klokken. Totaal hersenvolume, hoeveelheid grijze stof, algehele cognitieve prestatie en twee maten voor longfunctie voorspelden sterfte even goed of beter dan veel van de bloedwaarden.
Geen overlap, maar aanvulling
Opvallend was dat de biomarkers onderling weinig overlappen. Iemand met een hoge biologische leeftijd van het ene orgaan had lang niet altijd een hoge biologische leeftijd van een ander orgaan. Dat bevestigt eerdere bevindingen dat organen grotendeels onafhankelijk van elkaar verouderen.
GrimAge2 correleerde wel breed met de andere markers, wat het als samengesteld instrument bijzonder maakt. Voor longevity-onderzoek is de les voorzichtig geformuleerd: geen enkele enkelvoudige meting is afdoende. Wie zijn biologische leeftijd wil begrijpen, heeft vermoedelijk meerdere meetpunten nodig.
Zoektermen om zelf verder te zoeken: epigenetische klok sterftekans, orgaan biologische leeftijd proteomics, GrimAge DNA-methylering