Beweging vertraagt de veroudering van je afweer
Je afweersysteem veroudert. Het wordt trager, chronisch ontstoken, en beschermt je minder goed. Maar lichaamsbeweging lijkt dat proces te kunnen afremmen, en onderzoekers zijn nu druk bezig een pil te maken die hetzelfde doet.
Naarmate we ouder worden, raakt het immuunsysteem ontregeld. Twee verschijnselen staan centraal. Het eerste is inflammaging: een laaggradige, voortdurende ontsteking die de bloedvaten, hersenen en organen geleidelijk beschadigt. Het tweede is immunosenescentie: de verminderde reactiekracht van immuuncellen, waardoor infecties en kankercellen minder goed worden opgeruimd.
Een overzichtsstudie, gepubliceerd in Frontiers in Aging, analyseerde zowel dier- als mensonderzoek naar de effecten van lichaamsbeweging op veroudering van het immuunsysteem. De conclusie is opvallend breed. Regelmatige lichaamsbeweging verlaagt de concentratie van ontstekingsstoffen in het bloed. Het vermindert ook de aanmaak van zogeheten neutrofiele extracellulaire vallen (NET’s), structuren die immuuncellen uitwerpen en die bij chronische ontsteking schadelijk worden. Tegelijk bevordert beweging gunstige verschuivingen in populaties van T-cellen en NK-cellen (de ‘killer’-cellen van het afweersysteem).
Meer dan alleen de afweer
De studie beschrijft ook effecten op de bloedvaten rond tumoren. Beweging verbetert de doorbloeding van tumorweefsel, vermindert zuurstoftekort in tumoren, en herstelt de functie van T- en NK-cellen in de directe omgeving van kankercellen. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat beweging de samenstelling van darmbacteriën gunstig beïnvloedt en de afbraak van tryptofaan (een stofwisselingsroute die kynurenine oplevert) moduleert op een manier die de hersenfunctie beschermt.
Een pil die sport nabootst
De wereldwijde afname van lichaamsbeweging maakt dit vraagstuk urgent. Onderzoekers werken aan zogenoemde bewegingsmimetica: stoffen die de biologische reacties van sport nabootsen zonder dat je hoeft te bewegen. Die aanpak is veelbelovend in dieronderzoek, maar mensenstudies ontbreken nog grotendeels. Welke dosis sport optimaal is voor immuunveroudering, en welke combinatie van kracht- en duursport het meest effectief is, zijn open vragen. De review roept op tot mechanistisch onderzoek dat die vragen kan beantwoorden en de basis legt voor gerichte behandelingen.