Wat levert de combinatie van sauna en ijsbad op?
De combinatie van sauna en ijsbad verlaagt aantoonbaar cortisol en bevordert de bloedstroom na inspanning, maar of het méér oplevert dan de afzonderlijke methoden is nog niet vastgesteld. Gebruik het gerust als herstelritueel, maar verwacht geen bewezen voordelen bovenop sauna of ijsbad apart.
Sauna gecombineerd met een koud bad verlaagt het stresshormoon cortisol merkbaar. Bij jonge mannen daalde de cortisolspiegel na vier wisselende saunasessies (90°C) en koudebaden (10°C) van gemiddeld 13,6 naar 9,7 µg/ml. Wie startte met een hoge cortisolwaarde, zag het grootste effect. Op testosteron en andere geslachtshormonen had de combinatie geen aantoonbaar effect.
Op het hart en de bloeddruk heeft de combinatie een acuut maar wisselend effect. Bij gezonde jonge vrouwen stijgt de hartslag tijdens elke saunaronde, en de bloeddruk piekt kort na de eerste ronde. Bij herhaalde sessies daalt de bloeddruk daarna juist, wat er op wijst dat het lichaam went. Hoe dit uitpakt bij oudere mensen of mensen met hartproblemen is uit deze studies niet op te maken.
Na intensieve inspanning verhoogt afwisseling van warm en koud water de bloedstroom in de benen met ruim 22 procent meer dan gewoon rusten. In rust (zonder voorafgaande inspanning) heft de combinatie zichzelf echter op: warm water alleen vergroot de bloedstroom sterk, koud water alleen remt die af, en samen middelen ze elkaar uit.
Ervaren winterzwemmers die regelmatig combineren, produceren bij koude meer lichaamswarmte dan mensen zonder die gewoonte. Dat suggereert dat het lichaam na verloop van tijd aanpast. Maar dit is gevonden bij mensen die al jarenlang combineerden, dus je kunt er niet uit afleiden dat starten met dit ritueel hetzelfde effect geeft.
De grote open vraag blijft: levert de combinatie meer op dan sauna of ijsbad afzonderlijk? Een brede overzichtsstudie geeft hier geen uitsluitsel. De tegengestelde effecten van hitte en kou kunnen elkaar versterken, maar ook opheffen. Er zijn te weinig studies die de methoden direct met elkaar vergelijken om daar een eenduidig antwoord op te geven.
Dit antwoord steunt op een mix van kleine studies bij mensen (jonge mannen en vrouwen, winterzwemmers, getrainde sporters) en twee overzichtsstudies. De bevindingen over cortisol en bloedstroom zijn rechtstreeks gemeten, maar steeds in kleine en specifieke groepen. Een overzichtsstudie oordeelt dat directe vergelijkingen tussen de combinatie en de losse methoden nauwelijks bestaan. Het bewijs is daarmee te beperkt voor harde uitspraken over wie precies baat heeft, bij welk protocol en in vergelijking met sauna of ijsbad apart.
Verlaagt periodiek vasten je cholesterol?
Periodiek vasten verlaagt waarschijnlijk het totaal cholesterol en LDL bescheiden, maar het effect op het 'goede' HDL-cholesterol is onduidelijk en de langetermijngegevens zijn beperkt. Het is een zinvolle strategie als aanvulling, geen vervanging van bewezen behandelingen.
Kan periodiek vasten verstopping veroorzaken?
Periodiek vasten kan tijdelijk verstopping geven, maar bij mensen die al last hebben van verstopping als darmsyndroom lijkt hetzelfde voedingspatroon juist te helpen. Het hangt af van je persoonlijke situatie.