Varkensnier na transplantatie ruimt baan voor menselijk orgaan
Twee patiënten kregen eerst een nier van een genetisch aangepast varken en daarna, maanden later, een menselijke nier. Dat lukte. Het laat zien dat een tijdelijke dierlijk orgaan een patiënt in leven kan houden tot een menselijk orgaan beschikbaar is.
Xenotransplantatie, het transplanteren van organen tussen soorten, is al decennia een idee maar moeilijk te realiseren. Een van de grootste zorgen was: als je een varkensnier verwijdert en de patiënt later een menselijke nier krijgt, maakt het lichaam dan antilichamen aan die die menselijke transplantatie verstoren? Op basis van primatenonderzoek dachten de wetenschappers van biotechbedrijf eGenesis van niet.
De onderzoekers kregen nu bevestiging bij twee patiënten. Na verwijdering van de varkensnier ging elk van hen terug naar dialyse voor enkele maanden, totdat een menselijk orgaan beschikbaar was. Beiden ondergingen vervolgens met succes een humane niertransplantatie. De varkensnier fungeerde daarmee als een tijdelijke brug.
Waarom dit relevant is voor het orgaantekort
Elk jaar sterven mensen op de wachtlijst voor een donororgaan. Genetisch aangepaste varkens worden gezien als een mogelijke oplossing: hun organen zijn qua grootte vergelijkbaar met die van mensen en kunnen via gen-editing worden aangepast om afstoting te verminderen. De vraag was altijd of zo’n dierlijk orgaan de weg naar een menselijk orgaan zou versperren. Dit zijn de eerste twee gevallen die aantonen dat dat niet het geval hoeft te zijn.
De overgang verliep niet naadloos. Beide patiënten moesten maanden wachten op dialyse na verwijdering van de varkensnier. Maar de periode zonder dialyse, waarin de varkensnier functioneerde, vertegenwoordigt een betekenisvolle winst in kwaliteit van leven.
Vroeg stadium, grote vragen
Het gaat hier om twee casussen, geen gerandomiseerde studie. Veiligheidsgegevens op lange termijn, de ideale kandidaatpopulatie en het effect van dierlijke organen op het immuunsysteem op langere termijn zijn nog grotendeels onbekend. Voor longevity-toepassingen, waarbij orgaanfunctie op latere leeftijd centraal staat, is xenotransplantatie voorlopig een verre horizon.
Zoektermen om verder te zoeken: xenotransplantatie immunologische tolerantie, gen-editing varkensorgaan afstoting, overbruggingstherapie orgaantransplantatie