Slechte slaap versnelt veroudering niet altijd

Iedereen weet dat je na een slapeloze nacht slechter functioneert. En veel onderzoekers gaan ervan uit dat chronisch slechte slaap het verouderingsproces versnelt. Dat idee drijft een hele industrie van slaapverbeteraars. Maar de studie, die gebruik maakt van vijf onafhankelijke datasets, laat zien dat de werkelijkheid ingewikkelder ligt.

Onderzoekers vonden een sterke correlatie tussen slechte slaapkwaliteit en een hogere biologische leeftijd, gemeten via meerdere typen verouderingsklokken (biologische meetinstrumenten die schatten hoe snel iemands lichaam veroudert). Die correlatie bleef stabiel bij jongvolwassenen, mensen van middelbare leeftijd én ouderen. Ze bleef ook overeind als onderzoekers rekening hielden met chronische ziekten.

Tweelingonderzoek zaait twijfel

Zodra de onderzoekers echter keken naar tweelingparen, verdween het verband grotendeels. Tweelingen delen genetische aanleg en vroege omgevingsfactoren. Dat de correlatie vervalt als je daarvoor corrigeert, suggereert dat gedeelde genen of vroege leefomstandigheden zowel slechte slaap als versnelde veroudering kunnen veroorzaken, zonder dat het een het ander direct veroorzaakt.

Vervolgens testten de onderzoekers causaliteit via een techniek die genetische varianten gebruikt als een soort natuurlijk experiment: Mendeliaanse randomisatie. Ook die analyse leverde gemengde resultaten op. Sommige analyses wezen op een oorzakelijk effect, andere niet.

Gevolg, niet oorzaak?

De onderzoekers opperen dat slechte slaap bij ouderen grotendeels een gevolg is van veroudering, niet een oorzaak. Verouderende hersenen en organen werken anders, en dat verstoort de slaap. De associatie die je dan meet, is dus omgekeerd: veroudering maakt de slaap slechter, niet andersom. Voor een longevity-bril is dat een nuance die telt. Wie slaap ziet als één van de knoppen waaraan je kunt draaien om langer gezond te blijven, moet weten dat het bewijs voor die aanname veel dunner is dan vaak wordt gesuggereerd.

Dat neemt niet weg dat slaapkwaliteit sterk samenhangt met gezondheid en sterfte. Maar of het verbeteren van slaap het verouderingsproces vertraagt, is vooralsnog niet aangetoond. De studie pleit voor voorzichtigheid bij het presenteren van slaap als een directe hefboom tegen biologische veroudering.

Lees het originele artikel