Slagaderplaque al zichtbaar bij jongvolwassenen onder de dertig
Bijna één op de dertien mensen tussen achttien en negenentwintig jaar heeft al slagaderplaque, terwijl ze volkomen gezond lijken. Dat laat een groot onderzoek onder meer dan zestienduizend volwassenen zien. Hartziekten beginnen dus vroeger dan de meeste mensen denken.
Onderzoekers screenden zestienduizend ogenschijnlijk gezonde volwassenen door hun slagaders direct in beeld te brengen. Naast bloedwaarden en risicofactoren brachten ze bij iedereen de slagaders zelf in beeld. Daarin vonden ze bij meer dan de helft van alle deelnemers tekenen van slagaderverkalking (atherosclerose): de ophoping van vet, kalk en afvalstoffen in de wand van een bloedvat. Het gaat dan om afzettingen die nog geen klachten geven, maar die decennia later kunnen leiden tot een hartaanval of beroerte.
Veroudering van bloedvaten begint vroeg
Dat plaque voorkomt bij ouderen is bekend. Dat het al bij mensen tussen 18 en 29 aantoonbaar is, is verontrustend. De onderzoekers stellen dat je slagaderverkalking tientallen jaren ziet voordat er klachten komen. De gangbare risicoscore SCORE2 vond maar een klein deel van de mensen die al plaque hadden. Bij jongvolwassenen van achttien tot negenentwintig had ongeveer één op de dertien al plaque. Met de leeftijd liep dat aandeel gestaag op, tot ongeveer negen op de tien bij mensen van 60 tot 70.
Dit raakt direct aan een centraal thema in longevity-onderzoek: biologische veroudering begint niet op middelbare leeftijd. De schade bouwt zich op vanaf jonge leeftijd, stil en zonder waarschuwing. Wie risicofactoren zoals hoge bloeddruk, roken of een ongezond dieet vroeg aanpakt, beïnvloedt mogelijk de snelheid waarmee plaque zich ophoopt, al is dat in dit onderzoek niet onderzocht.
Beeldvorming als vroeg alarm
De studie pleit voor een andere aanpak van cardiovasculaire preventie. In plaats van wachten op symptomen of op een leeftijd waarop bloedwaarden standaard worden gecontroleerd, zou beeldvorming van slagaders eerder en vaker kunnen worden ingezet. Of zo’n aanpak de slagaderverkalking afremt, willen de onderzoekers vanaf 2027 toetsen in een grote gerandomiseerde proef, als daar geld voor komt. Op langere termijn willen ze weten of zo ook meer hartaanvallen en beroertes te voorkomen zijn.
Wat de bevinding in elk geval duidelijk maakt: slagaderveroudering is geen probleem dat op je vijftigste begint. Het is een proces dat al in de vroege volwassenheid kan worden gevolgd en mogelijk bijgestuurd.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- atherosclerose vroege opsporing
- subklinische cardiovasculaire veroudering
- vasculaire beeldvorming preventie