Signalen uit ruggenmerg sturen chronische pijn. Misschien zijn ze te stoppen
Chronische pijn verdwijnt vaak niet als de oorspronkelijke blessure geneest. Wetenschappers ontdekten dat ruggenmerg zijn eigen pijngeheugen ontwikkelt via een mechanisme dat los staat van de hersenen.
Neuropathische pijn, branderige, schietende pijn die mensen ervaren lang nadat een zenuwbeschadiging of operatie is ‘hersteld’, is een van de meest behandelingsresistente aandoeningen in de geneeskunde. Wereldwijd lijdt een op de vijf mensen aan een vorm van chronische pijn. Bestaande behandelingen bieden vaak onvoldoende verlichting of hebben forse bijwerkingen. Onderzoek gepubliceerd in eLife laat zien dat de chronische fase van neuropathische pijn in het ruggenmerg voor een groot deel wordt aangestuurd door veranderingen in de manier waarop genen worden afgelezen. Niet via de genetische code zelf, maar via de controle over welke eiwitten aangemaakt worden.
Dat laatste mechanisme heet translationele controle: de regulatie van eiwitproductie op basis van reeds aangemaakt genetisch tussenproduct (mRNA). In muizen met chronische neuropathische pijn bleek dat de veranderde genen in het ruggenmerg tijdens de chronische fase niet zozeer op het niveau van transcriptie werden gereguleerd (het aanmaken van mRNA) maar op het niveau van translatie: welk mRNA daadwerkelijk wordt omgezet in eiwit. Dit is een subtiel, maar cruciaal verschil.
Waarom dit verschil uitmaakt voor pijnbehandeling
Veel bestaand pijnonderzoek richt zich op het remmen van de aanmaak van pijn-gerelateerde mRNA-moleculen. Maar als de cruciale regulatie een stap later plaatsvindt — op het niveau van eiwitproductie — dan missen die therapieën hun doel. De bevinding suggereert dat het ruggenmerg tijdens chronische pijn actief schakelt naar een ander regelcircuit, waarbij translationele mechanismen de regie overnemen van transcriptionele.
Concreet identificeerden de onderzoekers specifieke eiwitten die dit translationele programma aansturen, waaronder componenten van de eIF4F-complex (een moleculaire machine die de eiwitproductie initieert). Wanneer die componenten geblokkeerd werden in muizenmodellen, nam de pijngevoeligheid in de chronische fase significant af. De pijn verdween niet volledig, maar de overgevoeligheid — het verschijnsel waarbij ook lichte aanraking pijn veroorzaakt — verminderde aantoonbaar.
Chronische pijn als eigen ziekte, niet als symptoom
Wat het onderzoek fundamenteel aantoont, is dat chronische pijn meer is dan een voortdurend signaal van weefselschade. Het ruggenmerg ontwikkelt een eigen moleculaire toestand die de pijn in stand houdt, onafhankelijk van wat er in het oorspronkelijk beschadigde weefsel of de hersenen gebeurt. Dat heeft ook gevolgen voor hoe we pijnbehandeling moeten denken: niet als het afsluiten van een signaal, maar als het doorbreken van een zelfversterkende toestand in het ruggenmergszenuwstelsel.
Of de gevonden aangrijpingspunten veilig en effectief bij mensen te targeten zijn, is onbekend. Translationele regulatie is een fundamenteel celproces dat in vrijwel alle weefsels actief is — gerichte interventie zonder bijwerkingen elders is een aanzienlijke uitdaging. Maar de bevinding verschuift in ieder geval het zoekgebied voor toekomstige pijnmedicijnen naar een laag die tot nu toe weinig aandacht heeft gekregen.