Gepersonaliseerd kankervaccin werkt in grote studie

Al jaren werken onderzoekers aan een idee: een vaccin dat niet preventief werkt, maar reageert op een bestaande kanker. Daarvoor wordt het genetisch profiel van de tumor van een individuele patiënt in kaart gebracht. Vervolgens wordt een vaccin gemaakt dat het immuunsysteem leert die specifieke tumorcellen te herkennen en aan te vallen.

De onderzoekers van Merck en Moderna presenteerden resultaten van een gerandomiseerde studie in een late fase van klinisch onderzoek. Dit is de eerste keer dat zo’n gepersonaliseerd mRNA-kankervaccin in een gecontroleerde studie bewijs van effectiviteit heeft laten zien. De precieze uitkomstcijfers zijn op moment van schrijven nog niet volledig gepubliceerd.

Hoe het vaccin werkt

Het vaccin maakt gebruik van mRNA-technologie, dezelfde techniek die bij covid-19-vaccins werd ingezet. Het mRNA geeft het immuunsysteem instructies om eiwitten te herkennen die alleen op de tumorcellen van de patiënt voorkomen. Dit zijn zogenoemde neoantigenen: stukjes eiwit die ontstaan door de specifieke mutaties in de tumor van die persoon. In theorie leert het immuunsysteem zo de tumor van die individuele patiënt te herkennen.

Voor longevity-onderzoek is kanker een centraal thema: kanker is na hart- en vaatziekten de belangrijkste doodsoorzaak bij mensen ouder dan 65. De kans op kanker neemt sterk toe met leeftijd, mede doordat het immuunsysteem ouder wordt en cellen meer mutaties ophopen. Een vaccin dat het immuunsysteem scherp houdt voor tumorantigenen, past in dat kader.

Wat we nog niet weten

Gepersonaliseerde vaccins zijn duur en tijdrovend om te maken. Elke patiënt vereist een apart productieproces. Hoe schaalbaar dit is, en voor welke kankertypen het het best werkt, is nog onduidelijk. De gepubliceerde resultaten zijn ook nog niet volledig peer-reviewed. Terughoudendheid bij de interpretatie blijft gepast totdat de volledige data beschikbaar zijn.

Lees het originele artikel