Beperkingen van epigenetische klok: conditie blijft onmeetbaar
Mensen in uitstekende lichamelijke conditie scoren op de meeste epigenetische verouderingsklokken bijna hetzelfde als inactieve leeftijdsgenoten. Dat is een probleem voor wie dacht dat die klokken alles meten.
Epigenetische klokken meten de biologische leeftijd door te kijken naar chemische markeringen op het DNA, specifiek naar methylering op honderden of duizenden posities in het genoom. Ze zijn ontwikkeld op basis van grote bevolkingsstudies en correleren sterk met de kalenderleeftijd en met sterftekansen. Maar ze blijken weinig gevoelig voor lichamelijke fitheid.
Dat is de bevinding van een analyse gepubliceerd door Fight Aging. Het onderzoek laat zien dat gangbare klokken zoals GrimAge en Horvath voornamelijk zijn gecalibreerd op immuuncellen in bloed. Die cellen weerspiegelen maar een deel van wat er in het lichaam gebeurt. Fitheid beïnvloedt spier-, hart- en vaatweefsel sterk, maar die weefsels zijn in de meeste klokken ondervertegenwoordigd.
Wat klokken wel en niet meten
Dit betekent niet dat epigenetische klokken nutteloos zijn. Ze voorspellen sterftekansen betrouwbaar en zijn gevoelig voor factoren als roken, zwaarlijvigheid en chronische ziekten. Maar ze zijn gebouwd om populatiepatronen te vangen, niet om individuele variaties in conditie te detecteren. Een marathon-atleet en een zittende leeftijdgenoot kunnen nagenoeg dezelfde klokscore hebben, ook al is hun fysiologische toestand heel anders.
Dit heeft praktische gevolgen. Wie epigenetische klokken gebruikt om het effect van een leefstijlinterventie te meten, moet weten dat krachtraining of cardio waarschijnlijk weinig zichtbaar is in de score. De klok meet iets anders dan trainingsadaptatie.
Betere klokken zijn in aantocht
Nieuwere generaties klokken worden ontwikkeld op basis van specifieke weefsels of op functionele uitkomsten in plaats van kalenderleeftijd. Die zouden gevoeliger kunnen zijn voor conditie. Maar zolang de gangbare klokken dominant zijn in onderzoek en steeds vaker ook in commerciële toepassingen, is het belangrijk te begrijpen wat ze precies meten. Fitheid, zo blijkt, valt daar grotendeels buiten.
Wil je zelf verder onderzoeken?
Zoek bijvoorbeeld op: epigenetische klokken lichamelijke conditie