Eierstokken bepalen vruchtbaarheid via één eiwit

Eicellen zijn al klaar vóórdat een meisje geboren wordt, maar ze moeten later nog rijpen voordat bevruchting mogelijk is. Dat rijpingsproces is gevoelig en kan mislukken. Bij sommige vrouwen lukt de eicelrijping (oöcytmatuuratie) niet, wat leidt tot onvruchtbaarheid. De moleculaire oorzaken hiervan zijn grotendeels onbekend.

Onderzoekers richtten zich op een eiwit genaamd MATR3, voluit Matrin-3, dat sterk tot expressie komt in groeiende eicellen. Ze verwijderden het gen voor MATR3 specifiek in muizeneicellen en keken wat er gebeurde. Het resultaat was opvallend: de eicellen groeiden niet goed, de communicatie tussen de eicel en omliggende steuncellen (granulosacellen) brak af, en de follikels (de holtes waarin eicellen rijpen) ontwikkelden zich niet normaal. De muizen waren onvruchtbaar.

Twee functies in één eiwit

Wat de onderzoekers mechanistisch ontdekten, is dat MATR3 op twee manieren werkt. Het reguleert de activiteit van genen door een chemische markering op het DNA te verwijderen, en het bindt direct aan de promotors (startregio’s) van specifieke genen die nodig zijn voor eicelrijping en celsignalering. Het artikel verscheen in het tijdschrift eLife.

In weefselmonsters van vrouwen met oöcytmatuuratieremming bleek MATR3 op de verkeerde plek te zitten in de cel: het zat niet in de kern waar het hoort te zitten. Dat suggereert dat MATR3-dysfunctie een rol speelt bij menselijke onvruchtbaarheid.

Relevantie voor veroudering van vruchtbaarheid

Vrouwelijke vruchtbaarheid neemt af met de leeftijd, deels omdat de eicelkwaliteit verslechtert. Of MATR3-activiteit verandert naarmate de eierstokken ouder worden, is nog niet onderzocht. Maar als dit eiwit zo bepalend is voor eicelkwaliteit, is het een potentieel interessant doelwit voor onderzoek naar de biologische klok van de vrouwelijke vruchtbaarheid. Klinische toepassingen zijn vooralsnog speculatief.

Lees het originele artikel