Een diersoort die niet veroudert leert ons iets over celdeling
Sommige diersoorten lijken niet te verouderen. De hydra, een klein zoetwaterdier, is daar een van. Nieuw onderzoek bekijkt hoe dat kleine beestje zijn celdelingscapaciteit intact houdt, en wat dat ons kan leren over menselijke veroudering.
Elk keer dat een cel zich deelt, worden de uiteinden van de chromosomen iets korter. Die uiteinden heten telomeren (beschermende structuren aan het eind van chromosomen). Als ze te kort worden, stopt de cel met delen en gaat ze uiteindelijk dood of in een soort slapende toestand. Dit mechanisme werkt als een biologische klok. Stamcellen ontlopen dit door het enzym telomerase te gebruiken, dat telomeren aanvult.
Hydra zijn in feite bewegende bundels stamcellen. Ze kunnen elk lichaamsdeel regenereren. Het onderzoek laat zien dat hydra telomerase niet alleen in stamcellen gebruiken, maar ook in gewone lichaamscellen (somatische cellen). Dat is opmerkelijk: bij de meeste dieren, inclusief mensen, is dat enzym in somatische cellen vrijwel inactief.
Niet zomaar overdraagbaar op mensen
De vraag is of we iets kunnen leren van de biochemie van de hydra. De onderzoekers zijn voorzichtig: hydra zijn evolutionair ver van mensen verwijderd. Ze zijn nagenoeg volledig opgebouwd uit stamcellen, wat ze vergelijkbaar maakt met een rondlopend embryo. Dat is fundamenteel anders dan de architectuur van menselijke organen.
Bovendien geldt voor mensen dat het activeren van telomerase in somatische cellen risico’s meebrengt. Kankercellen gebruiken exact hetzelfde trucje om onsterfelijk te worden. Een hogere telomerase-activiteit in normale cellen zou tumoren kunnen bevorderen. Dat spanningsveld maakt directe toepassing complex.
Wat vergelijkend onderzoek oplevert
Vergelijkende biologie, het bestuderen van verschillende soorten om verouderingspatronen te begrijpen, levert waardevolle inzichten op over de evolutie van veroudering. Het feit dat sommige soorten telomerase breed inzetten en niet verouderen, terwijl andere soorten dat niet doen, suggereert dat veroudering geen biologische noodzaak is, maar een evolutionaire keuze. Voor longevity-onderzoek is dat een relevante gedachte: als veroudering facultatief is, is het in theorie ook aanpasbaar. Hoe, dat is vooralsnog onbekend.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- telomeerverkorting somatische cellen
- telomerase activiteit veroudering
- vergelijkende biologie verwaarloosbare veroudering