Dr Karan Rajan

Het mediterraan voedingspatroon heeft inderdaad de sterkste en meest consistente onderbouwing van alle diëten als je kijkt naar levensduur, hart- en vaatziekten en cognitieve gezondheid. Maar "de beste uitkomsten op het gebied van algemene en metabole gezondheid" gaat verder dan wat het onderzoek aantoont: het bewijs concentreert zich rond hart- en vaatziekten, sterfte en hersengezondheid, en komt grotendeels uit observationeel onderzoek waarbij oorzaak en gevolg niet volledig te scheiden zijn. De uitspraak wekt ook de indruk dat dit dieet op elk gezondheidsdomein wint, terwijl voor specifieke uitkomsten zoals metabole gezondheid de vergelijking met andere voedingspatronen minder goed is uitgewerkt.

Uit meerdere antwoorden blijkt dat LDL een rol speelt in het cardiovasculaire risico, maar het totale plaatje, inclusief triglyceriden, HDL en lipoproteine(a), bepaalt dat risico. De uitspraak klopt in de richting: een verhoogd LDL hangt samen met een hoger risico op hart- en vaatziekten. Toch gaat hij iets te ver door alleen LDL te noemen, want andere lipidenfactoren spelen elk een zelfstandige rol. Bovendien maakt de uitspraak geen onderscheid tussen licht en fors verhoogd LDL, terwijl de context van het totale risicoprofiel bepalend is voor hoe zorgelijk een bepaalde waarde is.

Er zijn positieve signalen dat GLP-1-receptoragonisten gunstig kunnen uitwerken op de hersenen, maar de stap naar een statistisch significante afname van het dementierisico is nog niet gemaakt in gerandomiseerde studies. De beschikbare aanwijzingen komen uit vroeg en kleinschalig onderzoek, en het is nog te vroeg om op te handelen. De richting van de uitspraak is dus plausibel, maar de zekerheid die "statistisch significant" uitstraalt is op dit moment niet onderbouwd.

Meerdere reviews laten consistent zien dat 1,2 tot 1,6 gram eiwit per kilogram per dag goed onderbouwd is voor spieronderhoud bij mensen die krachttraining doen. De uitspraak klopt dus wat betreft de bandbreedte. Toch gaat de claim iets verder dan het bewijs: de studies ondersteunen deze hoeveelheid vooral voor het op peil houden van spiermassa, en het maximaliseren van spiergroei is een sterkere claim dan wat de onderzoeken precies aantonen. Bovendien werkt eiwit alleen een stuk minder goed; de combinatie met krachttraining is een voorwaarde die de uitspraak niet noemt.

Uit meerdere grote bevolkingsstudies blijkt consistent dat meer vezels eten samenhangt met een lager risico op darmkanker, en dat verband is biologisch goed te verklaren. De richting van de uitspraak klopt dus. Het specifieke getal van 10% risicoverlaging per 10 gram extra vezels per dag is echter niet hard te maken op basis van het beschikbare onderzoek, en ook de precieze hoeveelheid van 10 gram als drempelwaarde wordt niet onderbouwd. De uitspraak is daarmee concreter dan het bewijs rechtvaardigt.

Meerdere studies wijzen erop dat ouderen door een verminderde gevoeligheid voor eiwit meer nodig hebben dan de standaardrichtlijn van 0,8 gram per kilogram per dag. Voor gezonde ouderen is 1,0 tot 1,2 gram per kilogram per dag een redelijk onderbouwde ondergrens om leeftijdsgebonden spierverlies tegen te gaan. Het bewijs hiervoor is van matige sterkte, maar de richting is consistent. Combineren met krachttraining maakt het effect duidelijk groter.

Onderzoek laat consistent zien dat regelmatig bewegen samenhangt met een lager risico op darmkanker, en dat valt binnen een bredere range van 10 tot 42 procent risicoverkleining voor meerdere kankersoorten. Het specifieke getal van 29 procent voor darmkanker staat niet hard in het beschikbare bewijs, dus de richting klopt maar dat precieze percentage is niet hard te maken. De beschermende werking van beweging op darmgezondheid is biologisch goed verklaarbaar, onder meer via een gunstig effect op de darmflora.