Pijnmedicatie zonder opioïden lukt nog niet goed
Pijn is een van de meest ingrijpende klachten bij veroudering. Opioïde pijnstillers werken goed, maar brengen grote risico’s mee. De zoektocht naar alternatieven loopt al jaren, en gaat moeizaam.
Chronische pijn treft een groot deel van de oudere bevolking, bij gewrichtsklachten, zenuwpijn of weefselbeschadiging. Opioïden zoals morfine en oxycodon dempen pijn effectief, maar veroorzaken ook afhankelijkheid, verwardheid en verhogen het risico op vallen. Daarmee zijn ze bij ouderen extra riskant. De vraag naar veilige alternatieven is groot.
Onderzoekers beschrijven in Science waarom de ontwikkeling van niet-opioïde pijnmedicatie zo moeilijk is. Het pijnsysteem is complex en omvat meerdere overlappende signaalpaden. Een middel dat één pad blokkeert, verliest daardoor vaak aan effectiviteit, omdat andere paden de signaaloverdracht overnemen. Bovendien meten klinische studies pijnvermindering op verschillende manieren, waardoor het lastig is bevindingen te vergelijken.
Wat er wel en niet werkt
Er zijn de afgelopen jaren nieuwe middelen ontwikkeld gericht op natriumkanalen in zenuwcellen, de poorten waardoor pijnsignalen worden doorgegeven. Sommige van deze middelen tonen in vroeg onderzoek belofte, maar vallen in klinische studies terug door bijwerkingen of onvoldoende effect. Biologische geneesmiddelen die groeifactoren blokkeren, zoals NGF-remmers, waren ook veelbelovend, maar leidden bij sommige patiënten tot gewrichtsproblemen.
Voor longevity-onderzoek is dit relevant: onbehandelde chronische pijn versnelt zelfgerapporteerde achteruitgang in functioneren en beweeglijkheid. Beweging, één van de best onderbouwde levensstijlinterventies voor gezond ouder worden, is moeilijker vol te houden bij pijn. De ontoereikendheid van huidige niet-opioïde middelen is daarmee een indirect probleem voor het brede domein van gezond ouder worden.
Waarom het zo lang duurt
Een deel van de vertraging zit in de biologie zelf: het brein past zich aan bij chronische pijn, waardoor mechanismen veranderen die middelen proberen te blokkeren. Een ander deel zit in het onderzoeksproces: pijn in diermodellen meten is anders dan pijn bij mensen meten. De vertaalslag blijft een probleem. Onderzoekers pleiten voor betere biomarkers en meer gestandaardiseerde uitkomstmaten in klinische studies.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- niet-opioïde analgetica ontwikkeling
- natriumkanaalremmers pijnbehandeling
- chronische pijn neurale sensitisatie