Hersenscanner brengt Huntington-schade nauwkeurig in kaart

De ziekte van Huntington tast specifieke hersengebieden aan, met name de basale ganglia (een groep kernen diep in de hersenen die beweging en cognitie reguleren). Cellen sterven af, en weefsel krimpt. Tot nu toe konden scans dat krimpen meten, maar niet goed onderscheiden wat er op celniveau precies verandert. Soma- en neurietdichtheidsbeeldvorming (SANDI) is een techniek die op basis van diffusie-MRI onderscheid maakt tussen cellichamen (soma) en celuitlopers (neurieten). De studie, gepubliceerd in eLife, gebruikte SANDI bij 56 mensen met Huntington en 57 gematchte controlepersonen.

Bij mensen met Huntington was de dichtheid van cellichamen in de basale ganglia lager dan bij controlepersonen. Tegelijk waren de cellichamen die er nog wel waren, groter, en was er meer ruimte tussen de cellen. Die combinatie wijst op actief celverlies én veranderingen in overlevende cellen. Opvallend: de uitlopers van de cellen (neurieten) verschilden niet significant tussen de groepen, wat suggereert dat het verlies van cellichamen het vroegste teken is van schade in dit gebied.

Verband met motorische achteruitgang

De SANDI-metingen correleerden met de resultaten op gestandaardiseerde motorische testen. Sterkere afwijkingen op de scan hingen samen met slechtere motorische prestaties. De SANDI-waarden konden tot 63% van het verschil in hersenvolume verklaren. Dat maakt de techniek potentieel bruikbaar als biomarker in klinische studies, waarbij je al vroeg kunt meten of een behandeling effect heeft.

Relevantie voor neurodegeneratieve veroudering

Huntington is primair genetisch bepaald, maar de mechanismen van celverlies in de basale ganglia zijn ook relevant voor andere neurodegeneratieve aandoeningen die met veroudering samenhangen. SANDI zou in de toekomst kunnen helpen om verouderingsschade in het brein eerder en nauwkeuriger te detecteren. Of de techniek daarvoor breed inzetbaar is, vereist verder onderzoek.

Lees het originele artikel