Vrouwen verouderen immunologisch anders dan mannen
Hetzelfde leven, hetzelfde lichaam — maar het immuunsysteem van vrouwen en mannen veroudert op een verrassend andere manier.
Onderzoekers hebben bijna duizend mensen gevolgd, van jong volwassen tot op hoge leeftijd, en per individu de immuuncellen in kaart gebracht via single-cell transcriptomics — een techniek waarmee je van elke afzonderlijke cel kunt lezen welke genen er op dat moment actief zijn, als het ware het ‘gesproken woord’ van die cel. De bevindingen zijn gepubliceerd in Nature Aging.
Wat bleek: bij vrouwen treden er met het ouder worden op meer plekken in het immuunsysteem tegelijkertijd veranderingen op dan bij mannen. Dat klinkt misschien als een voordeel, maar het hangt ervan af wat er precies verandert. In dit geval gaat het onder andere om meer tekenen van chronische laaggradige ontsteking — ook wel inflammaging genoemd, de sluimerende achtergrondontsteking die met veroudering samenhangt en bijdraagt aan allerlei ouderdomsziekten. Tegelijkertijd zagen de onderzoekers bij vrouwen vaker afwijkingen die verband houden met auto-immuunziekten, aandoeningen waarbij het immuunsysteem de eigen lichaamscellen aanvalt.
Meer verandering, maar niet altijd in de goede richting
Dat vrouwen vaker auto-immuunziekten krijgen was al langer bekend — ze zijn goed voor zo’n 80 procent van alle gevallen. Maar waarom dat zo is, en hoe dat samenhangt met veroudering, was minder duidelijk. Dit onderzoek suggereert dat de bredere immunologische hermodellering bij vrouwen — het gehele proces waarbij het immuunsysteem van samenstelling en werking verandert naarmate iemand ouder wordt — daar mede aan ten grondslag ligt.
De onderzoekers benadrukken dat dit soort data ook betekent dat medische behandelingen en preventiestrategieën gericht op het immuunsysteem mogelijk beter moeten worden afgestemd op geslacht. Geneesmiddelen en leefstijlinterventies worden nog te vaak getest en geëvalueerd alsof mannen en vrouwen hetzelfde verouderen. Dit onderzoek laat zien dat dat een serieuze blinde vlek is.
Wat dit betekent voor de toekomst van preventie
Immunosenescence — de geleidelijke achteruitgang van het immuunsysteem door veroudering — is al jaren een centraal thema in het longevityonderzoek. Maar dit is een van de eerste grote studies die op celniveau aantoont dat dat verval bij vrouwen een andere route volgt dan bij mannen. De hoop is dat dit soort gedetailleerde kaarten van het verouderende immuunsysteem uiteindelijk leiden tot gerichte ingrepen: op het juiste moment, voor de juiste persoon.