Rugpijn door slijtage van tussenwervelschijven: groeifactor en oud verouderingseiwit blijken samen vertraging te geven
Bijna iedereen krijgt er op een gegeven moment mee te maken: lage rugpijn door slijtage van de schijven tussen de wervels.
De tussenwervelschijven — de schokdempers tussen de wervels van de ruggengraat — verliezen met de leeftijd vocht, elasticiteit en cellen. Het resultaat is pijn, stijfheid en in ernstige gevallen zenuwbeknelling. Intervertebrale discusdegeneratie, zoals het officieel heet, is een van de meest voorkomende oorzaken van chronische lage rugpijn bij ouderen en een veelgekozen doelwit voor anti-verouderingsonderzoek.
In een studie gepubliceerd in het tijdschrift Aging Cell richtten onderzoekers zich op twee moleculen: FGF21, een groeifactor die normaal gesproken betrokken is bij vetmetabolisme en energiehuishouding, en SIRT1, een enzym uit de familie van de sirtuïnen dat al jaren in verband wordt gebracht met veroudering en cellulaire gezondheid. Sirtuïnen zijn eiwitten die een breed scala aan celprocessen reguleren, van DNA-herstel tot metabolisme — en hun activiteit neemt af naarmate we ouder worden. De onderzoekers toonden aan dat FGF21 de expressie van SIRT1 in de schijfcellen verhoogt, en dat dit de degeneratie van het tussenwervelschijfweefsel in een ratmodel vertraagde.
Van vetstofwisseling naar rugwervels
Dat FGF21 hier een rol speelt, is op het eerste gezicht verrassend. Deze groeifactor werd oorspronkelijk bestudeerd vanwege zijn effecten op insulinegevoeligheid en gewichtsregulatie. Maar FGF21 heeft receptoren in veel verschillende weefsels, en recenter onderzoek wijst op bredere beschermende effecten in het lichaam — ook buiten het metabolisme. De ontdekking dat het via SIRT1 ook de gezondheid van tussenwervelschijven kan beïnvloeden, voegt een nieuwe dimensie toe aan het toepassingspotentieel van deze molecule.
Belangrijk voorbehoud: dit is een diermodel. Ratten zijn geen mensen, en de overgang van laboratoriumresultaten naar klinische toepassingen is zelden rechtlijnig. Eerdere veelbelovende interventies bij tussenwervelschijfdegeneratie hebben die oversteek niet altijd gemaakt. Tegelijk past dit onderzoek in een groeiende reeks studies die SIRT1 en sirtuïnen meer in het algemeen verbinden aan degeneratieve aandoeningen die met veroudering samenhangen.
Wat het betekent voor de zoektocht naar behandeling
De studie draagt bij aan het beeld dat tussenwervelschijfdegeneratie niet louter mechanische slijtage is, maar ook een biologisch verouderingsproces weerspiegelt dat mogelijk farmacologisch te beïnvloeden is. Als de bevindingen in menselijke cellen of klinische proeven bevestigd worden, zou dat een heel ander behandellandschap openen dan de huidige opties — die grotendeels beperkt zijn tot pijnstilling, fysiotherapie of, in ernstige gevallen, operatie. Of FGF21 of een afgeleide daarvan ooit een rol gaat spelen bij de behandeling van rugpijn, is nog volstrekt open.