Het immuunsysteem van vrouwen veroudert anders dan dat van mannen
Vrouwen zijn gemiddeld beter bestand tegen infecties dan mannen — maar hun immuunsysteem lijkt met het ouder worden ook harder van koers te veranderen.
Onderzoekers analyseerden duizenden afzonderlijke immuuncellen van mensen in verschillende leeftijdscategorieën, en keken daarbij naar zowel de samenstelling van de celtypen als de activiteit van genen binnenin die cellen. Het beeld dat opduikt is niet simpel. Bij vrouwen zijn de leeftijdsgebonden veranderingen in immuuncellen uitgesproken groter dan bij mannen — maar dat betekent niet noodzakelijk dat ze slechter af zijn. Het betekent dat het systeem sterker reageert op de tand des tijds, en in sommige gevallen ook op een andere manier.
Een van de opvallendste bevindingen betreft genen die betrokken zijn bij auto-immuunreacties — situaties waarbij het afweersysteem het eigen lichaam aanvalt. Die genen vertoonden bij vrouwen grotere leeftijdsgebonden veranderingen in expressie, wat zou kunnen verklaren waarom auto-immuunziekten zoals reuma en lupus vaker voorkomen bij vrouwen en vaker toenemen na de menopauze. Oestrogeen speelt vermoedelijk een regulerende rol, en het wegvallen ervan laat sporen achter in de immuunbiologie.
Immunosenescence: het afweersysteem slijt
De geleidelijke achteruitgang van het immuunsysteem met de leeftijd heeft een naam: immunosenescence. Het manifesteert zich als een verhoogde vatbaarheid voor infecties, een slechtere respons op vaccins en een toegenomen risico op kanker. Maar ook hier blijken mannen en vrouwen een ander pad te bewandelen. Sommige celtypen nemen af bij het ouder worden, andere verschuiven in verhouding. De studie toont aan dat het patroon van welke cellen veranderen en hoe, sterk verschilt tussen de seksen.
Dat heeft praktische implicaties. Vaccinatieschema’s, doseringen van immuunmodulerende medicijnen, en risicoprofielen voor infectieziekten zijn tot nu toe grotendeels gebaseerd op data die mannen en vrouwen op één hoop gooien. Als de onderliggende immuunbiologie fundamenteel verschilt, kunnen standaard aanbevelingen voor sommige groepen suboptimaal zijn — of zelfs misleidend.
Inflammaging als rode draad
De bevindingen sluiten aan bij het concept van inflammaging: de laaggradige chronische ontsteking die bij veel mensen opbouwt naarmate ze ouder worden en die in verband wordt gebracht met vrijwel alle grote ouderdomsziekten, van dementie tot hart- en vaatziekten. Of inflammaging bij vrouwen anders verloopt dan bij mannen, en of dat de leeftijdsverschillen in ziektepatronen mede verklaart, is een vraag die dit onderzoek opwerpt maar nog niet volledig beantwoordt. De studie is een belangrijke stap in het begrijpen van sekseverschillen in veroudering — een terrein dat decennialang onderbelicht is gebleven in biomedisch onderzoek.